Chữ Hiếu ...

 

“Tài ơi! đem Mạ đi Bác sĩ“

Tôi nghe loáng thoáng trong điện thoại, khi tôi và người bạn đang nói chuyện với nhau.Tiếng một người đàn bà tuy lớn tuổi, nhưng phát âm nghe thật rõ ràng, nhất là cái âm điệu Miền Trung làm tôi nhớ quá.

Tuy tôi biết nhạc mẫu của bạn tôi là một người Thái Lan, gốc Việt Nam như bạn tôi thường kể; Bà và gia đình từ miền Trung Việt Nam đã sang định cư ở Thái khi Bà còn nhỏ, vậy mà cho đến bây giờ Bà vẫn còn giữ lại tiếng Việt. Nếu như gặp và nói chuyện với Bà, không ai nghĩ Bà đã có một thời mang quốc tịch Thái Lan.

Tôi biết đó là bà mẹ vợ bạn tôi, mấy tháng trước đây, anh ta vừa về VN đem qua.

Có lẽ tuổi đã già, con cái ở Việt Nam không có điều kiện tốt để săn sóc cho Bà cụ, vấn đề ăn uống của người già không quan trọng bằng thuốc men, nên vợ chồng bạn tôi bàn nhau nên đem Bà cụ sang, nhất là nền y tế Hoa kỳ chắc chắn sẽ tốt hơn.

Cũng như câu chuyện tình cờ tôi đọc báo Người Việt sáng hôm nay có tựa đề: “Chàng rể và Nhạc Mẫu trong Nursing Home“. Câu chuyện tuy đơn giản, nhưng thấm thía và cảm động, kể về một người con rể đến săn sóc, thăm viếng nhạc mẫu mỗi ngày trong Nursing Home.

Và không biết quý ông bà khi đọc câu chuyện nầy, có mang chút tâm tâm trạng ray rứt, hối hận, làm sao tránh khỏi? Một đôi lần trong cuộc sống, đã vô tình làm buồn lòng những đấng đã mang vào đời cho mình một nửa mình tìm và đang có?

Hai câu chuyện xảy ra, có một không gian riêng của từng câu chuyện, nhưng sao lại quá gần gũi. Thì ra ở bất cứ lúc nào và nơi đâu, người ta thường trân quý nhau ở tấm lòng trong cư xử. Tuy sự đối xử thật tốt của những chàng rể và những con dâu với cha mẹ chồng hay cha mẹ vợ cũng thật hiếm hoi trong đời thường, nhưng xưa nay những gì hiếm thường được người đời trân quý.

Như bạn tôi hôm nay, đang thay vợ (bận đi làm), săn sóc cho nhạc mẫu, lo ăn, lo uống, lo thuốc men và ngay cả phải kiên nhẫn dỗ dành cho bà có một giấc ngủ.

Nếu như bạn tôi không có một tấm lòng? Và nhất là đã thay cho điều muốn nói với người bạn đường: "Tất cả, vì yêu em".

Hay: “Em đã thể hiện tình cảm hiếu đạo với ba, mẹ của anh, một phần lớn là vì yêu anh”.

Không ai nỡ từ chối niềm hạnh phúc quá đong đầy, khi người khác mang đến cho Ba Mẹ mình.

Dù hoàn cảnh trong cuộc sống, sang hèn, mỗi gia đình đều có sự khác nhau bên ngoài, nhưng chắc chắn họ giống nhau ở trái tim. Vẫn chưa muộn khi thể hiện sự hiếu đạo làm con, làm dâu hay rể. Và thật hạnh phúc cho các đấng sinh thành biết bao!

Nguồn: An Nguyen Facebook

Tác giả bài viết: Nguyễn An

Đăng lại từ http://cuucshuehn.net/index.php?language=vi&nv=news&op=Gia-dinh/Chu-Hieu-4422

Gia đình Việt Nam xưa và nay

Lời ngỏ: 

Câu chuyện được bắt đầu vào cái đêm tôi tình cờ nghe giọng ai đó hát ru từ phía căn nhà đối diện, trong một dịp tôi về thăm quê. Thật lạ và thú vị được thưởng thức những bài hát ru của những ngày thơ ấu. Vì đã từ lâu, tôi không còn được nghe những tiếng hát ru khi xa quê nhà. Những đêm sau, tôi chờ, tôi chờ, … tôi chờ để lắng nghe và được trở về với thế giới tuổi thơ, về vòng tay tổ ấm của gia đình, trở về miền ký ức có vạt nắng xanh rì, có vuông sân cổ tích, có cánh diều lộng gió, có khói lam chiều bàng bạc …

Tôi đã đợi trong hồi hộp và nhớ nhung nhưng không thấy… Và tôi hiểu rằng là giấc mơ thì không bao giờ trọn vẹn.

Dù gì cũng cảm ơn ai đó đã cho tôi sự ngọt ngào của nhớ nhung và nhất là cho tôi ý tưởng, những cảm nghiệm về thực trạng gia đình Việt Nam hôm nay để viết bài luận với niềm tin rằng: Gia đình Việt Nam hôm nay thì những lời hát ru ấy sẽ chẳng thể sống mãi trong xã hội hiện đại, xô bồ. Điều này phải chăng quá bi quan?

Những ngày còn bé, Ngoại thường đưa tôi vào giấc ngủ bằng lời ru nhịp nhàng theo nhịp võng đong đưa:

“À ơi … À ơi cháu rất (ơ) thương bà
“Đi đâu bà cũng mua quà về cho
“Hôm qua có cái (ơ) bánh bò
“Bà chia cho cháu (ơ) phần to nhất nhà.”

Phải chăng hình ảnh trên chỉ là dĩ vãng của một thời đã qua (?) Ngày nay, khi xã hội đang đi đến những chân trời bao la của văn minh nhân loại, điều kiện lịch sử có những biến đổi, song gia đình vẫn đã, đang, và sẽ còn mãi giá trị của mình. Tất nhiên cuộc sống luôn biến động, kinh tế phát triển như vũ bão, nhiều vấn đề mới đang được đặt ra. Gia đình Việt Nam hôm nay cũng nằm trong vòng xoay của quỹ đạo ấy, gia đình đang trải qua những biến đổi sâu sắc, với việc dành lại vai trò và địa vị kinh tế xã hội, các gia đình phải thích ứng với những điều kiện mới trong công cuộc đổi mới của đất nước và gia đình. Đó là hệ thống quy định, ổn định, tiêu chuẩn hóa tính giao và truyền chủng của con người. Những nghiên cứu gần đây cho thấy, dường như các cá nhân và gia đình đang cấu trúc lại chiến lược cuộc sống của họ, nhằm đảm bảo phúc lợi xã hội trong điều kiện mới; được biểu hiện qua sự phân công lao động trong quan hệ gia đình và cả ngoài xã hội … Rất nhiều vấn đề mà công nghiệp hoá, hiện đại hóa đã và đang tác động đến từ hình thức gia đình truyền thống bước sang hình thức gia đình hạt nhân …

Trở về ngày xưa: 

Khái niệm gia đình là một trong những khái niệm cơ bản nhất trong đời sống xã hội. trong khi đó, xây dựng một mô hình gia đình phù hợp với sự phát triển tất yếu của xã hội hiện nay lại là một vấn đề cấp bách và trên thực tế thực không dễ dàng. Ngay từ thời xa xưa, trong khi tìm hiểu về thế giới xung quanh và nỗ lực giải thích về nó, con người đã quan tâm đến gia đình. Triết gia Platon cho rằng: “Từ xưa, khi mà chữ viết và luật lệ còn chưa có thì gia đình cũng vẫn chẳng có gì khác gia đình hiện đại …”. Theo ông, gia đình là tế bào cơ sở của xã hội. Gia đình Việt Nam đã và đang biến đổi dưới sự tác động của những biến đổi xã hội và giao lưu văn hoá. Sự biến đổi đó không tách rời hoàn toàn với những đặc trưng của gia đình truyền thống Việt Nam, mà là một sự điều chỉnh, thích nghi với những hoàn cảnh và điều kiện xã hội mới.

“Con người sinh ra có tổ có tông
“Như cây có cội, như sông có nguồn.”

Chắc hẳn, khi nhắc đến mấy vần thơ trên, không ai trong chúng ta lại không thuộc nằm lòng cũng như suy nghĩ về nguồn cội, dòng tộc của mình. Bởi vì gia đình là nơi mình được sinh ra, nuôi dưỡng, hấp thụ nền giáo dục, và được lớn lên trong sự ấp ủ thương yêu của cha mẹ, ông bà, và các anh chị em. Dĩ nhiên, trong chúng ta không ai lại không được sinh ra từ một gia đình, dù gia đình ấy hạnh phúc hay bất hạnh đi nữa, thì nơi đó vẫn là cái nôi đầu tiên gìn giữ và ấp ủ ta từ thuở bé mà ta gọi đó là gia đình. Như vậy gia đình muôn thuở vẫn là nơi sinh thành, tổ ấm thân thương nhất của con người.

Xưa kia gia đình ta, với nền kinh tế thuần nông và thủ công nghiệp đơn giản, trong một mái nhà có “thể tam tứ đại đồng đường”. Cùng chung trên một khu vườn, một lối xóm, một ngõ hẻm, có các thành phần như ông bà, chú bác, cô dì … Anh em họ hàng gần, họ hàng xa sống tập trung gần gũi với nhau, hợp thành một thể chế gọi là “Phạm Vi Gia Đình”. Bởi lẽ, đứa trẻ sinh ra trong gia đình đã có ông bà, cha mẹ dạy dỗ, khi ra ngòai đường cũng chỉ quanh quẩn trong phạm vi lối xóm làm sao có thể tránh khỏi được những sự để ý quan sát của các bà con ruột thịt gần, xa góp ý khi có những thái độ khiếm khuyết, vô lễ, vô nhã … không hợp với kỷ cương cuộc sống sinh hoạt hàng ngày của gia đình. Điều đó giúp cho chúng tránh được những thói hư tật xấu nếu tích tụ lâu ngày sẽ trở thành những nét nhân cách “phi đạo đức” của con người trong gia đình trưởng thành và cả mai sau.

Hơn nữa, xưa kia với quan niệm của Nho giáo, nhà là gốc của nước,“Tề gia trị quốc, bình thiên hạ.” nên cũng đã có biết bao luật lệ thành văn quy định trách nhiệm, nghĩa vụ của mọi thành viên trong gia đình mà ngay từ tuổi thơ ấu đã được ông bà, cha mẹ, cô dì, chú bác dạy bảo như: “Phụ từ, tử hiếu, huynh mẫu, đệ đễ.” Tức là làm cha cần đức từ, làm con cần đức hiếu, làm anh em phải thương yêu nhau.

Từ ngàn xưa, thảo kính cha mẹ luôn được xem là một trong những phẩm chất tốt đẹp của con người, là một trong những yếu tố mà đạo làm con bắt buộc phải tuân giữ. Điều này càng được xem trọng hơn ở các nước Châu Á, đặc biệt ở Việt Nam - nơi mà nền luân lý đạo đức được đánh giá rất cao - bất kỳ thuộc tín ngưỡng nào, người dân Việt Nam vẫn có những nghi lễ, những hình thức biểu hiện sự tôn trọng cha mẹ, kính nhớ tổ tiên. Một truyền thống rất tốt đẹp, mang đậm tính dân tộc được gìn giữ và lưu truyền trong dân gian Việt Nam là ngày Tết Nguyên Đán. Ngày đầu năm mới được dành riêng cho cha mẹ, ông bà, và những người đã khuất. Sau đó là những lời chúc tốt lành như những lộc đầu năm dành cho cha mẹ, đơn sơ mộc mạc nhưng đậm tình yêu thương. Trong những nghi lễ ấy, có những buổi được dành riêng cho cha mẹ, “một bông hồng cài áo,” luôn đượm tình mẫu tự mà con người không khỏi bàng hoàng xúc động khi tham dự.

Hòa với dòng sữa và mối tình của cha mẹ, tiếng ru xưa gợi lên trong tâm trí của đứa trẻ những nhận thức, tình cảm đầu tiên mà sau đó cho mãi đến lúc lớn khôn, người con vẫn còn ghi nhớ mãi. Trong những tiếng ru ấy của mẹ như muốn khắc ghi vào con mình tâm tình hiếu thảo với cha mẹ, tấm lòng hiếu trung với đất nước.

Và cũng chính từ “tổ ấm” ấy, cha mẹ cũng cần phải lắng nghe tiếng lòng của con cái để hiểu và đáp ứng được những nhu cầu, những mong chờ sâu xa và chính đáng của chúng. Một trong những điều con cái ước muốn từ gia đình, đó là được sống trong bầu khí hoà thuận, yêu thương, tìm thấy nơi cha mẹ một đời sống gương mẫu, biết cư xử hợp tình hợp lý, biết dạy dỗ, chỉ bảo bằng những lời nói dịu dàng thắm đượm tình thương vô điều kiện và vô vị lợi.

Chính trong bầu khí an toàn và khung cảnh ấm cúng của gia đình mà những giá trị nhân bản, luân lý, và đạo đức được truyền đạt lại cho con cháu. Chính trong môi trường gia đình, những người con còn học được bài học cho và nhận. Một gia đình như thế sẽ là nguồn mạch tự nhiên cho việc giáo dục và phát triển toàn diện, nơi đây sự sống con người được thăng hoa, được đón nhận, và được yêu thương. Cũng chính từ đó nếp sống gia đình bao trùm lên đời sống cá nhân, mọi sinh hoạt của cá nhân đều chẳng ít thì nhiều phù hợp với nếp sống gia đình.

Người dân Việt Nam nghĩ đến gia đình nhiều hơn nghĩ đến bản thân, và mọi hành động của cá nhân đều hướng về gia đình, kể cả những sinh hoạt hằng ngày như ăn uống, làm lụng, nghỉ ngơi…; người ta ăn để mà sống, sống để bảo vệ gia đình, và xa hơn là bảo vệ dân tộc. Gia đình chi phối cá nhân, nhưng chi phối để bảo vệ tất cả các cá nhân của gia đình, nghĩa là bảo vệ quyền lợi chung của gia đình. Gia đình bền vững thì xã hội mới trường tồn.

Và thực trạng gia đình Việt Nam đã ra sao? 

Ngày nay, khi đất nước ta bước vào giai đoạn phát triển mới - giai đoạn công nghiệp hoá, hiện đại hoá - thì gia đình Việt Nam đứng trước nhiều thử thách. Gia đình là nơi duy trì được lực lượng lao động xã hội, sản sinh ra trẻ em và điều hoà hành vi tình dục. Con người luôn kỳ vọng rằng gia đình vẫn mãi là một tổ ấm, là chỗ dựa về mặt vật chất và tinh thần của con người, nhất là các thành viên nhỏ tuổi và những người lớn tuổi không còn tự lo lắng được cho mình. Thế nhưng khi xã hội hiện đại, thì sự thiếu quan tâm giữa các thành viên trong gia đình, sự mâu thuẫn trong gia đình, vấn đề người già không nơi nương tựa, trẻ em phải rời gia đình trong khi tuổi còn thơ, nạn bạo hành trong gia đình… đã làm cho con người không khỏi lo ngại cho tương lai của gia đình.

Song song đó, khi mà cơ chế thị trường vận hành xã hội thì khả năng thu nhập và giá trị của đồng tiền được đề cao. Thực tế đó đã tác động mạnh mẽ đến từng gia đình, thu hút các thành viên theo dòng chảy xã hội. Người ta bị hấp dẫn theo chiều hướng cực đoan, say sưa làm ăn để kiếm ra thật nhiều tiền, giá trị gia đình bị coi nhẹ, đạo đức truyền thống bị lung lay trước sức ép của cuộc sống tiêu thụ đô thị. Việc giáo dục con cái, phụng dưỡng cha mẹ, chăm sóc giữa các thế hệ bị xao lãng và đặt xuống dưới nhu cầu kinh tế. Sự thủy chung vợ chồng, lòng hiếu thảo đã bị phủ nhận. Hậu quả là nhiều nơi đã xảy ra những xung đột trong quan niệm cũng như đụng độ trong ứng xử giữa các thành viên; không ít gia đình phải ly tán, cha mẹ con cái phải chia tay nhau. Phải chăng ở đây đã biểu hiện một nguy cơ xuống cấp của gia đình?

Bên cạnh đó, cũng không tài nào tránh khỏi được những tai họa vô cùng to lớn đang dần dần xâm phạm và kích thích một cách tiêu cực nhất vào bản tính con người. Và đặc biệt nhất vẫn là tác động làm ảnh hưởng đến sự lơi lỏng trong quan hệ “phạm vi gia đình” mà từ xưa nay vốn có truyền thống yêu thương gần gũi, đùm bọc che chở nhau, là tính chất cơ động chưa từng thấy trong đời sống hiện đại, là sự quan hệ của con người thuộc mọi lứa tuổi.

Đứa trẻ lớn lên từ một đến hai tuổi đã được gởi đến nhà trẻ chơi cùng nhóm lên sáu, bảy tuổi, đã cùng bè bạn đến lớp tách dần sự theo dõi của cha mẹ, cũng như ông bà cậu cô chú bác. Lớn lên, khi học đến cấp III thì dù đường xa hàng chục cây số đã có chiếc xe đạp, hoặc xe honda đi lại một cách dễ dàng. Bởi thế, “ xa mà hóa gần”, cũng từ đây dần dần đứa trẻ mở rộng các mối quan hệ giao lưu với bạn bè. Đồng thời cũng mở rộng tầm mắt để quan sát, tiếp thu bao nhiêu điều trong xã hội mở cửa bề bộn. Trong đó, tốt có và dĩ nhiên xấu cũng không thiếu. Từ đó, đứa trẻ tự do suy tư, tự do tiêu xài tiền bạc mua sắm đủ thứ, cũng như tự do quyết định mọi vấn đề, nhằm thỏa mãn sở thích; thay vì, trước đây chỉ một mình người cha, hoặc người mẹ hướng dẫn lo toan định đoạt cho. Bởi thế, chúng ta cũng đừng ngỡ ngàng khi tận mắt chứng kiến những đứa con đi học xa gia đình, nên đã theo bè bạn đua đòi, quậy phá, hút xách và chẳng bao lâu trở thành những con nghiện.

Mặt khác, trẻ em được sinh ra và lớn lên trong một gia đình, chịu ảnh hưởng sâu sắc của gia đình trong việc định hình nhân cách. Gia đình được coi là tổ ấm của mỗi thành viên, là chủ thể rất quan trọng trong việc xã hội hoá và giáo dục trẻ em. Nếu như trước đây nền giáo dục truyền thống của gia đình có ý nghĩa rất lớn đến việc định hình nhân cách, thì ngày nay những biến đổi trong gia đình và ngoài xã hội đã ảnh hưởng nhân cách trẻ em. Rất dễ nhận thấy rằng, thiếu sự chăm sóc, dạy dỗ của cha mẹ và gia đình là một trong những nguyên nhân khiến nhiều trẻ em và thanh thiếu niên bỏ nhà đi lang thang và phạm tội.

Bên cạnh đó giáo dục gia đình có vai trò quan trọng và càng cần thiết hơn trong xã hội đổi mới của chúng ta. Cùng với nhà trường và xã hội, gia đình là môi trường giáo dục không thể thiếu cho sự phát triển của mỗi con người. Giáo dục gia đình trên cơ sở hết sức quan trọng cho sự hình thành nhân cách của trẻ, phát triển nhân cách ở tuổi thanh niên, cũng cố giữ gìn nhân cách con người ở tuổi trưởng thành và khi về già. Do đó, nó có tính xuyên suốt và hệ thống. Cũng cần lưu ý rằng, giáo dục trong gia đình là giáo dục của nhiều chủ thể nên cần có sự hợp tác, phối hợp, và nhất trí giữa các chủ thể. Sự nhất quán trong giáo dục gia đình thực ra đã được ông cha ta quán triệt trong nề nếp gia đình đúc kết thành “gia phong”, “gia giáo”, “gia lễ” và đó là bài học không hề cũ cho các bậc cha mẹ ngày nay.

Như vậy gia đình càng thay đổi, hôn nhân không còn như trước kia, gia đình thu hẹp hơn, đồng thời dễ đổ vỡ hơn. Sự ly hôn ngày càng gia tăng kéo theo nhiều thiệt hại cho các thành viên trong gia đình, nhất là người già và trẻ em. Sự giảm sút khả năng sinh sản làm dân số già đi. Những người già có tuổi thọ cao hơn nhưng lại ít nhận được sự chăm sóc của các thành viên trong gia đình nên thường sống trong những cảnh cô đơn, suy nhược. Đạo đức về tình dục giảm sút, xu hướng sống thử, quan hệ ngoài hôn nhân đang là hiện tượng phổ biến … Và khi viết về gia đình, nhà Xã hội học Nguyễn Minh Hoà nhận định: “Giữa cha mẹ và con cái hiện nay đã lập được mối quan hệ mềm dẻo hơn, bớt cứng nhắc hơn so với các thế hệ trước … trước kia giữa con cái và cha mẹ, nhất là con với cha vẫn có một khoảng cách vô hình nào đó”.

Hướng về tương lai: 

Thay cho lời kết, tôi muốn lần nữa khẳng định rằng: Sức mạnh và sự ổn định của một dân tộc phụ thuộc vào gia đình. Gia đình là tế bào của xã hội gia đình và sự phát triển kinh tế xã hội có mối liên quan chặt chẽ với nhau, tác động qua lại nhau. Gia đình đã thay đổi phù hợp với điều kiện khách quan của sự phát triển xã hội để từ đó nhận thấy nhiều trách nhiệm xã hội mới đang được trao cho gia đình, làm dầy thêm gáng nặng vốn có của gia đình. Vẫn biết rằng gia đình là nơi mỗi thành viên được nuôi dưỡng về vật chất và tinh thần từ tấm bé, là chỗ dựa khi cuộc sống ở ngoài xã hội gặp khó khăn, ai đi đâu, dù xa hay gần cũng đều mong quay về nhà. Nhưng thời nay, trong nhiều hoàn cảnh gia đình không còn là tổ ấm nữa. Tiến trình công nghiệp hoá sẽ làm cho xã hội đổi thay hơn trong tương lai; nền văn hoá tiêu thụ, kinh tế thị trường, lối sống đô thị với sự đề cao tự do cá nhân … làm cho mối tương quan giữa cha mẹ và con cái chẳng còn được đầm ấm khắng khít như xưa. Những màn tranh cãi, bỏ nhà, ly dị… xảy ra như cơm bữa. Giá trị đích thực của gia đình đang có chiều hướng thoái hoá trầm trọng. Trách nhiệm giáo dục gia đình càng là một thách đố lớn. Phải chăng đó là cái giá phải trả của quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá hay của sự đánh mất chính bản thân mình hoặc cả hai. Câu trả lời xin dành cho từng người trẻ chúng ta - những người dễ bị cuốn hút, thay đổi và tôn sùng những giá trị mới lạ nhưng cũng là những người đầy nhiệt huyết, niềm tin, bản lĩnh và là tương lai của cả dân tộc. Vâng, dù cho gia đình có biến đổi ra sao đi nữa, chúng ta vẫn hy vọng gia đình sẽ mãi là chiếc nôi, là tổ ấm, nơi ấy thoả mãn nhu cầu vật chất và nhu cầu tinh thần của mỗi con người.

Tác giả bài viết: Đông Yên
Nguồn tin: www.binhgia.net

Đăng lại từ   http://cuucshuehn.net/index.php?language=vi&nv=news&op=Gia-dinh/Gia-dinh-Viet-Nam-xua-va-nay-4262

Bộ tranh xúc động về tình cảm gia đình của thầy Khắc Hiếu

Thứ Ba, 02/07/2013 - 09:09

(Dân trí) - “Tình yêu của mẹ như nắng ấm, ngọt ngào và dễ thấy. Tình yêu của cha như trời đêm, lặng im nhưng vô cùng sâu thẳm", lời đề tựa của thầy Khắc Hiếu cũng chính là thông điệp xuyên suốt 10 bức tranh giàu cảm xúc.

Bộ tranh gồm 10 bức có tên: "Cha yêu con theo cách của cha" là tác phẩm mới nhất của Thạc sĩ tâm lý Nguyễn Hoàng Khắc Hiếu với ý nghĩa giáo dục giới trẻ hướng về tình yêu gia đình.

Đặc biệt, bộ tranh hướng sự quan tâm của người xem tới người cha - vốn là thành viên ít biểu lộ tình cảm, thương con để trong lòng. Vì vậy mà nhiều người con không hiểu và nghĩ rằng cha không thương yêu mình. Từ đó, sự quan tâm của bạn trẻ đối với cha ít đi.

 

 

Khi ở nhà, đa số con cái cũng thường tâm sự chuyện trò cùng mẹ, nhưng không có nghĩa là cha không cần con gần gũi sẻ chia. Đi học xa, bạn ít khi nào gọi hỏi thăm cha. Nhưng bạn không biết rằng cha sẽ rất ấm áp dù chỉ được nghe một câu hỏi thăm và dù là ngắn ngủi.

Đàn ông thì nghiêm khắc và kỷ luật, đôi khi với bạn, đó là sự lạnh lùng, nhưng người cha làm vậy cũng là để cho con có tính tự lập.

"Cha mẹ đều yêu thương con, nhưng cách biểu hiện khác nhau mà thôi. Đừng bỏ quên hay bỏ rơi một trong hai đấng sinh thành thiêng liêng nhất của mỗi con người.

Tình yêu của Cha đôi khi khó nhận ra, nhưng không có nghĩa là không tồn tại. Người vẫn yêu chúng ta theo cách của riêng Người", Thạc sĩ Khắc Hiếu chia sẻ.

 

Mai Châm

Nguồn: http://dantri.com.vn/nhip-song-tre/bo-tranh-xuc-dong-ve-tinh-cam-gia-dinh-cua-thay-khac-hieu-749430.htm

Hạnh phúc: Điều quan trọng nhất trong cuộc sống

“Điều quan trọng nhất trong cuộc sống? Nếu người ta hỏi một người trong cơn đói, đó sẽ là thực phẩm. Với một kẻ nào đang lạnh, đó sẽ là hơi ấm. Và nếu một ai đang cam chịu cô đơn, chắc chắn đó sẽ là sự gần gũi với người khác”.

Nếu có ai đã từng đọc quyển sách tiểu thuyết lịch sử triết học của Jostein Gaarder “Thế giới của Sophie” hẳn sẽ còn nhớ tác giả đã trả lời vấn đề mà mọi người đều cần phải quan tâm này bằng sự khẳng định của các triết gia: “Con người không chỉ sống bằng bánh mì. Mọi người đương nhiên cần thực phẩm. Cùng tình yêu và lòng trìu mến nữa. Nhưng có điều gì khác mà tất cả chúng ta đều cần: đó là biết chúng ta là ai và tại sao chúng ta sống”.

Bạn có bao giờ ngồi một mình thinh lặng và suy nghĩ về câu hỏi: “Bạn là ai? Tại sao bạn có mặt trên cõi đời này? Điều gì quan trọng nhất trong cuộc sống của bạn?”. Câu trả lời tùy thuộc vào mục đích sống của bạn là gì. Nếu mục đích sống của bạn là sự giàu có thì tiền bạc là quan trọng nhất. Nếu đó là có được một địa vị cao trong cuộc sống thì sự thăng tiến trong sự nghiệp là điều quan trọng nhất. Còn nếu đó là hạnh phúc thì gia đình và tình yêu là quan trọng nhất.

Có một điều mà bạn cần biết đó là cần phải coi trọng các giá trị tinh thần, quan tâm đến những giá trị tinh thần sẽ làm cho bạn cảm thấy hạnh phúc nhất hơn là coi trọng đồng tiền. Tiến sĩ Vũ Minh Khương trong bài viết “Năm mới, nói chuyện đổi mới tư duy” có nhận xét: “Hầu hết các doanh nhân giàu có và có tiếng tăm lừng lẫy đều bắt đầu sự nghiệp của mình bằng say mê và tâm huyết tạo nên giá trị mới đặc sắc cho xã hội chứ không phải tham vọng làm giàu bằng mọi giá. Sự giàu có dường như là hệ quả chứ không phải là động lực chính yếu cho nỗ lực vươn lên của họ”.

Người hạnh phúc là người biết mang lại hạnh phúc cho những người xung quanh. Tôi nghĩ rằng điều quan trọng nhất trong cuộc sống của mỗi người chính là sống làm sao cho mình được hạnh phúc và để làm được điều đó thì cần phải mang hạnh phúc đến gia đình, bạn bè, đồng nghiệp và cũng đừng quên mang hạnh phúc đến cho chính mình bằng những thú vui giải trí cùng mọi người xung quanh nhiều hơn. Cuộc sống luôn đa dạng và phong phú, hãy luôn quan tâm đến tất cả những điều đó.

Thiên Khôi

Nguồn: http://www.giaoducconggiao.net/index.php?m=home&v=detail&ia=109

Bảy điểm quan trọng giáo dục trẻ trong gia đình

1. Lấy sự tôn trọng và thông cảm để đối xử với trẻ

Tôn trọng tức là coi trẻ là một con người độc lập, không bị người là chi phối. Dành cho trẻ sự tôn trọng đầy đủ là phải thỏa mãn yêu cầu độc lập của chúng. Khi trẻ làm điều gì đó có sai sót hoặc chưa hoàn thành, người lớn phải thông cảm với nó. Ví dụ trẻ rót nước nhỡ tay bị rớt ra ngoài hay động tác chậm thi người lớn phải có sự kiên nhẫn để thông cảm với trẻ. Nếu chúng ta không thông cám, chỉ vừa nhìn lấy trẻ làm không vừa ý, thế là quát mắng và mó tay vào làm, như vậy trẻ sẽ mất hứng thú, chán nản dấn dần mất đi lòng tự. Một nhà giáo dục học nói: Người lớn phải xuất phát từ thái độ “khiêm nhường” để đối xử với trẻ. Sự “khiêm nhường” là như thế nào? Nghĩa là người lớn phải có những dự định tìm hiểu về trẻ, không hiểu được nhu cầu của trẻ, không hiểu được năng lực của trẻ tức là không có thái độ khiêm nhường”.

Vậy làm thế nào để hiểu được trẻ? Đó là thông qua các hoạt động và vui chơi của trẻ. Với thái độ thành khẩn quan sát trẻ hoạt động để phát hiện nhu cầu và năng lực của trẻ. Từ đó có nhận thức rõ ràng về sự phát triển tính độc lập, phát triển mối quan hệ xã hội của trẻ v.v… Ngược lại, nếu người lớn có thái độ không “khiêm nhường”, cố chấp thành kiến cho rằng đối với trẻ cái gì mình cũng biết như “Tôi sớm đã biết mà” hoặc “Quả là như tôi dự đoán”... như vậy là đã gây trở ngại đến sự phát triển tính độc lập và sự hứng thú trong hoạt động của trẻ. Trẻ nhỏ phát triển và thay đổi từng ngày, năng lực của ngày hôm nay khác ngày hôm qua, cho nên chúng ta phải từ thái độ “khiêm nhường” để nhận thức trẻ, hiếu trẻ.

2 - Cùng với trẻ vui chơi và làm việc

Hàng ngày, phụ huynh nên bố trí một chút thời gian vui chơi cùng trẻ. Khi vui chơi hoặc làm việc với trẻ phải dùng ngôn ngữ chính xác, lời nói văn minh giao tiếp với trẻ, hình thành cho trẻ thói quen dùng ngôn ngữ lành mạnh từ lúc nhỏ. Mặt khác thông qua hoạt động vui chơi và hòa đồng với trẻ có thể hiểu được tinh cách, đặc điểm và năng lực trưởng thành. của trẻ. Ngược lại trẻ cũng cảm thụ được sự yêu thương, quan tâm của bố mẹ với minh. Đây là sự thiết lập mối quan hệ tốt đẹp giữa bố mẹ và con cái, nó rất quan trọng trong sự trưởng thành của trẻ.

3 - Xây dựng mối quan hệ linh hoạt với trẻ

Bố mẹ phải theo sát sự trưởng thành và phát triển của trẻ. Khi trẻ dần dần hướng đến sự độc lập bố mẹ không nên việc gì cũng giúp trẻ, không nên nhiều lời, phải nhìn thấy năng lực trưởng thành của trẻ.

Có mối liên quan linh hoạt trong gia đình, bố mẹ sẽ hiểu được sự phát triển năng lực của trẻ. Yên tâm để cho trẻ làm các việc khi trẻ tự làm được, chỉ khi trẻ yêu cầu thì mới giúp đỡ, như thế bố mẹ và trẻ mới có thể cùng sống và làm việc trong bâu không khí thoải mái và vui vẻ.

4 - Chú trọng xây dựng lòng tự tin cho trẻ

Lòng tự tin vô cùng quan trọng đối với trẻ, có lòng tự tin thì tính tự phát và tính độc lập mới có thể phát triển được. Làm thế nào để phát triển lòng tự tin của trẻ? Bố mẹ và mọi người trong gia đình phải có thái độ khích lệ, thừa nhận trẻ, không nên lúc nao cũng nói trẻ thế này là không đúng, thế kia là không đúng. Những lời lẽ có ý không tốt đều không có lợi cho sự xây dựng lòng tự tin của trẻ. Nếu trẻ có việc làm không tốt cũng phải thừa nhận nguyện vọng tốt đẹp của trẻ. Chẳng hạn khi trẻ làm việc gì đó chưa được thành thạo ta phải thông cảm cho trẻ, để trẻ có cơ hội làm lại, nó sẽ tự nhiên tiến bộ và lòng tự tin từng bước, từng bước được xây dựng.

5. Để cho trẻ có cơ hội độc lập làm việc

Khi trẻ muốn bắt chước người lớn làm việc gì đó thì phải tạo cơ hội cho trẻ làm. Nếu trẻ làm chậm mất nhiều thời gian ta cũng nên kiên nhẫn để cho trẻ có đủ thời gian hoàn thành công việc, đừng nên trách trẻ chậm chạp hay nói thế này thể nọ... Trên thực tế mục đích làm việc của trẻ và người lớn rất khác nhau. Mục đích làm việc của người lớn là mong giành được kết quả nên phải nhanh chóng hoàn thành công việc. Mục đích làm việc của trẻ là vì quá trình hưởng thụ, tích lũy kinh nghiệm cho nên trẻ làm việc chậm. Người lớn cảm thấy trẻ dềnh dàng là vì nó đang thể nghiệm nên cần cho trẻ có thêm thời gian, không gian, vật liệu và sự kiên nhẫn để trẻ độc lập làm việc. Chỉ có thông qua làm việc độc lập, trẻ mới có thể trưởng thành.

6. Để trẻ sinh hoạt có quy luật từ nhỏ

Phải dành cho trẻ một hoàn cảnh trật tự mà không phái là mệt hoàn cảnh bừa bộn. Phải tạo cho trẻ một quy tắc sinh hoạt trong gia đình như ăn cơm ăn ở đâu uống nước ở chỗ nào, đại tiểu tiện ra làm sao, vui chơi ở khu vực nào, những đồ vật nào không được động đến v.v… Như vậy sinh hoạt của trẻ sẽ có quy luật, nề nếp, đồng thời cũng hình thành cho trẻ tính kỷ luật và ý thức trật tự ngăn nắp.

7. Cho trẻ có cơ hội tiếp xúc với lớp trẻ cùng tuổi

Ở trong các gia đình con một, trẻ nhỏ hàng ngày chỉ tiếp xúc với người lớn nên trẻ rất muốn tiếp xúc, vui chơi với trẻ cùng lứa. Trong mọi điều kiện, ở mọi nơi, chúng ta nên tạo cơ hội cho trẻ giao lưu với lớp trẻ cùng tuổi hoặc xấp xỉ để trẻ phát triển năng lực xã giao, biết cách quan hệ với người khác. Không nên trói buộc trẻ trong một gia đình cửa đóng then cài làm trẻ mất đi cơ hội và hứng thú trong quan hệ.

Nguyễn Thiêm

Nguồn: http://www.giaoducconggiao.net/index.php?m=home&v=detail&ia=257

Dạy Con Thời Hiện Đại - Chuyện Không Đơn Giản

DẠY CON THỜI HIỆN ĐẠI – CHUYỆN KHÔNG ĐƠN GIẢN 

Tạ Ân Phúc

Để tiến tới hôn nhân, người ta có thể yêu nhau, tìm hiểu nhau ít nhất là dăm ba tháng, năm bảy năm thậm chí là mười năm. Nhưng khi đã thực sự bước vào đời sống hôn nhân, nhiều cặp vợ chồng vẫn chưa trang bị đầy đủ những kiến thức cơ bản trong việc xây dựng gia đình và nuôi dạy con cái. Đối với người Công Giáo, các lớp Giáo lý Hôn nhân vẫn còn nhiều hạn chế về thời gian, chất lượng, phương pháp giảng dạy, mang tính cách “cưỡi ngựa xem hoa”, chỉ trang bị kiến thức về Tín lý, Luân lý, mà chưa đi sâu vào yếu tố tâm lý trong mối quan hệ ứng xử giữa vợ chồng với nhau, cũng như giữa cha mẹ và con cái. Sự hình thành và phát triển nhân cách của một con người luôn bắt đầu từ chiếc nôi gia đình, nhưng các bậc cha mẹ lại thiếu kỹ năng cơ bản để dạy con, mà chỉ dựa vào bản năng hoặc kinh nghiệm từ cha mẹ ông bà truyền lại. Ngoài tình thương và sự gương mẫu, dạy con thời hiện đại còn đòi hỏi các bậc phụ huynh phải có kiến thức, kỹ năng và nghệ thuật giáo dục con cái cho phù hợp với đà phát triển của xã hội. Vì thế, việc nhân rộng các lớp huấn luyện kỹ năng làm cha mẹ là một trong những yêu cầu cấp bách hiện nay.

Chiều thứ Bảy 05/11/2011, trước gần 200 khán giả tham dự tại Trung Tâm Mục Vụ TGP. Sài Gòn, thầy Nguyễn Thành Nhân, Chuyên viên của Trung Tâm Đào Tâm Tài Năng Trẻ Thái Bình Dương đã chia sẻ đề tài: “DẠY CON THỜI HIỆN ĐẠI” do Chương Trình Chuyên Đề, Ban Mục Vụ Gia Đình Sài Gòn tổ chức. Lần đầu tiên đến với khán giả Công Giáo, thầy Nhân đã để lại ấn tượng tốt, gây xúc động trong lòng khán giả qua sự nhiệt tình và lối kể chuyện minh họa đầy cảm xúc với những câu chuyện thực tế từ kinh nghiệm giảng dạy và tham vấn tâm lý của mình.

Sau câu chuyện mở đầu kể về một ca tham vấn trong đó một ông bố nói rằng mình như ngã gục và bất lực trước sự ngỗ nghịch của đứa con tuổi vị thành niên. Thầy đặt vấn đề cho đề tài chia sẻ rằng dù theo tôn giáo nào, dù là con người như thế nào, dù ở nơi đâu thì những đứa con của các bậc cha mẹ đều được họ nghĩ là báu vật trên đời này (Câu chuyện mọi sự rồi cũng sẽ trôi qua), nhưng tình hình trong gia đình thời nay quả là một vấn nạn.

Bốn yếu tố ảnh hưởng đến trẻ: gia đình, nhà trường, xã hội và nội tâm. Các nhà tâm lý Việt Nam thường chỉ nói đến 3 yếu tố đầu, nhưng yếu tố thứ tư rất quan trọng, quyết định nhân cách và sự thành công của một con người. Cha mẹ có thể bỏ rất nhiều tiền để đầu tư cho con, nhưng đứa trẻ hư là do lỗi của người làm cha mẹ rất nhiều trong đó vì không được huấn luyện tốt. Trước đây xã hội và cộng đồng gắn liền với tôn giáo và tôn giáo giúp điều tiết hành vi con người rất tốt, nhưng thời bây giờ đã có nhiều sự khác biệt. Cái nếp của gia đình vẫn chưa điều tiết được, vẫn chưa thể xử lý được chuyện giáo dục con cái và cộng đồng xã hội cũng đã góp phần làm cho trẻ trở nên khó dạy hơn.

Cha mẹ Việt Nam cho con học rất nhiều thứ, nào là ngoại ngữ, tin học, nhạc, họa và chọn cho con học trường thật giỏi, trẻ không còn thời gian để chơi, làm cho tâm lý trẻ mệt mỏi, thậm chí giận cha mẹ vì cha mẹ cho con học quá nhiều. Bên cạnh đó, cha mẹ thời nay dạy con theo tâm lý bảo bọc trẻ. Cha mẹ bảo bọc trẻ như con gà công nghiệp, bảo bọc trẻ như một cái trứng, sợ con mình thất bại, sợ môi trường xấu, sợ con nhiễm tật xấu. Tâm lý hạn hẹp đó cần phải được thay đổi, bởi vì trong môi trường xấu vẫn có rất nhiều người tốt và đôi khi trẻ cần phải biết một vài cái xấu đó để mà tránh, giống như một liều vắc xin dành cho trẻ. Một đứa trẻ chỉ biết toàn điều tốt thì thiếu kỹ năng để phán đoán và bảo vệ chính mình. Tâm lý bảo bọc dẫn đến trẻ con rất dễ ngang bướng, được thể hiện bằng những quan niệm và cách giáo dục sai lầm như sau:

Trẻ con được xem như cái rốn của vũ trụ: Cha mẹ và những người trong gia đình phải phục vụ trẻ, chăm sóc từ ly, từ tí, trẻ không phải tự thân lo điều gì cả, đây quả là điều cực kỳ nguy hiểm.

Cha mẹ có tâm lý bù đắp: Do ngày trước nghèo khó, sau bao năm vất vả giờ đã khá giả, nên cha mẹ muốn bù đắp bằng những đồng tiền mình kiếm được trong mọi chuyện, muốn con mình bằng bè, bằng bạn. Song song đó, do ngày càng phải làm việc nhiều hơn, đi công tác nhiều hơn, cả tuần, cả tháng, tâm lý ông bố lại càng muốn bù đắp cho con hơn bằng những bữa ăn sang trọng, những vật dụng đắt tiền…

Cha mẹ muốn con trở thành thiên tài: Một đứa con phải là một người có ích sau đó mới là một người giỏi, một thiên tài, đó là quy luật. Nhưng hiện giờ các bậc cha mẹ không nghĩ vậy, nên khi con đi học trong trường, học lực khá họ không chấp nhận, bằng mọi giá con phải là học sinh giỏi. Tâm lý muốn con là thiên tài đang đè nặng lên mọi người, đẩy cả xã hội chạy theo thành tích học tập nguy hiểm, và cha mẹ đang góp phần vào cuộc chạy đua đó.

Cha mẹ thiếu những bài giảng giúp cho con cảm nhận khó khăn: Cha mẹ cần tìm hiểu kỹ những nguyên nhân, hoàn cảnh dẫn đến tình trạng khó khăn của trẻ như học hành sa sút, thất bại trong việc gì đó… để từ đó hướng dẫn và đồng hành cùng trẻ, giúp trẻ dần vượt qua khó khăn (Câu chuyện con đi sinh nhật về bị mẹ mắng và con uống thuốc nhầm).

Vật chất hóa tình cảm: Một điều hết sức nghịch lý là các bậc phụ huynh để cho ti vi (TV) “dạy dỗ” con mình từ 4 tiếng đến 7 tiếng mỗi ngày, nhưng họ chỉ có từ 5 đến 20 phút để trò chuyện với con (Câu chuyện xin mua giờ của bố). Họ hiển nhiên có thể mặc cả với con rằng: Bố có thể cho con nhiều tiền, mẹ có thể cho con nhiều tiền nhưng bố mẹ bận lắm, bố mẹ làm ăn, bố mẹ cần phải gặp gỡ bạn bè, cần phải có những giao dịch này nọ. Từ trong sâu thẳm của đứa bé, nó đã trở nên xa dần cha mẹ, vật chất hóa tình cảm đã đánh mất đi tình cảm gia đình. TV dạy cho trẻ rất nhiều nhưng cha mẹ không kiểm soát được những điều tốt xấu và điều xấu cứ thế thấm dần vào trẻ xuyên suốt hành trình tuổi thơ.

Thiếu gắn kết gia đình: Ngày còn nghèo khó, người ta thường có những buổi cơm gia đình, 4-5 giờ sáng mẹ nấu cơm sáng cho con cái quây quần ăn xong rồi mới bắt đầu hành trình một ngày mới, giờ thì bữa cơm gia đình gần như không còn nữa (Câu chuyệnnồi cháo gia đình). Ngày mình còn nghèo, bữa ăn gia đình là tiết kiệm nhưng nó lại là sự gắn kết, làm cho những đứa con trở nên tốt hơn và điều tiết tâm lý con tốt hơn. Khi đã khá giả, cha mẹ cứ nghĩ đi ăn ở KFC (tiệm thức ăn nhanh) là tốt, đi ăn nhà hàng là tốt, thật ra nó chỉ là để thể hiện sự sang trọng. Vai trò người bố rất quan trọng, nếu như thiếu những gắn kết bằng những buổi ăn gia đình, bằng những cái ôm hôn vỗ về sẽ làm cho trẻ không lớn lên.

Tâm lý thay đổi của trẻ theo thời gian: Ở cấp một khi bố mẹ chở đi học thì con ôm chặt bố mẹ. Lên cấp 2, bố mẹ cũng chở vậy thì ngồi xa xa ra một chút, đến cấp ba thì mắc cỡ với bạn bè, không muốn cha mẹ đưa đón nữa, muốn đi học riêng bằng xe đạp, nếu cha mẹ khó khăn thì cảm thấy xấu hổ. Có thể nói trẻ đang dần xa cha mẹ mình và đây tâm lý ích kỷ, ngang bướng và nổi loạn của trẻ, tùy theo trẻ mà giai đoạn này xảy ra ngắn hay dài. Trẻ con ngày nay dậy thì sớm là do ăn nhiều, uống nhiều, nhất là uống nhiều loại sữa bổ dưỡng làm cho trẻ phát triển cơ thể, to con hơn, béo phì, vì cha mẹ cứ nghĩ cho con uống sữa để phát triển trí não. Não trái phát triển làm cho con người có khả năng tư duy, toán học, buôn bán giỏi, mưu mẹo giỏi, nhưng con người cảm thụ âm nhạc, hội họa, tình cảm, biết yêu thương, biết chia sẻ và yếu tố để con người thành công liên quan đến não phải rất nhiều. Nhưng để não phải phát triển không hề đơn giản là chỉ uống sữa có chứa DHA, hay ăn những bữa ăn sang trọng, ăn đủ chất mà phải từ những bài tập cơ học, từ những bài tập đập tay cơ bản cho đến những cup game (trò đập tay phối hợp với 1 chiếc ly) mà trẻ con trên thế giới đang được huấn luyện, nhưng trẻ con Việt Nam thì không được dạy. Những lời ru và những câu chuyện kể hằng đêm khi trẻ còn nhỏ cũng giúp não phải phát triển tốt.

Trẻ bây giờ sống vội, ăn vội, uống vội, nói vội, thậm chí nói với bố mẹ câu nói chưa xong đã bỏ đi. Xã hội và phim ảnh đẩy trẻ đến con đường sống vội, và làm trẻ bây giờ ít bạn. Cha mẹ có bạn mà đứa con không bạn là lỗi do cha mẹ mà ra, do không tạo cơ hội cho con có bạn, cha mẹ cho con nhiều tiền và cho con có phòng riêng. Con sẽ cô đơn trong căn phòng của mình và tìm đến những người bạn ảo và tới một ngày trẻ sẽ nghiện những thứ không cần thiết. Giữa cha mẹ và con cái sẽ có một khoảng cách rất xa, bởi vì trẻ thiếu những người bạn thực trên đời. Ngoài môi trường học đường, sinh hoạt tôn giáo cũng là nơi mà trẻ có thể vui chơi và kết bạn.

Trẻ con dễ bị tổn thương và mặc cảm, nhất là khi bị la mắng trước mặt bạn, nhưng một khi trẻ thần tượng ai rồi thì trẻ rất nghe lời dạy bảo của người đó, và trẻ sẽ thay đổi rất tốt (Câu chuyện trẻ bị la mắng trước mặt bạn).

Với đà phát triển của khoa học kỹ thuật, những phương tiện truyền thông giúp ích rất nhiều cho thế hệ trẻ ngày nay, nhưng những mặt trái của các thành tựu khoa học, của những trào lưu, lối sống trong xã hội cũng ảnh hưởng tiêu cực không nhỏ đến trẻ, và nếu cha mẹ không có những kỹ năng thích hợp để điều chỉnh hành vi, suy nghĩ của trẻ, thì trẻ rất dễ bị nhiễm những căn bệnh của xã hội:

Căn bệnh ngón tay cái: Khi trang bị điện thoại cho trẻ, cha mẹ thường nghĩ và mong đợi sẽ tốt hơn cho trẻ, nhưng thường trẻ lại bị bệnh ngón tay cái. Ngồi trong cùng phòng học trẻ nhắn tin cho nhau, trước khi đi ngủ nhá máy cho nhau, và tệ hơn là đổi sim điện thoại để quấy rối bạn bè, thầy cô, và thậm chí cả cha mẹ. Hiện nay trẻ sử dụng iphone, điện thoại di động đắt tiền như là một trào lưu và thể hiện đẳng cấp của mình. Đáng lý trẻ con dưới đại học không nên sử dụng các thiết bị như thế.

Bệnh nói dối:Đối với trẻ em từ 2 đến 4 tuổi, nói dối là vô thức không có gì đáng lo. Từ 5-7 tuổi, trẻ nói dối vì sợ bố mẹ, 8 tuổi, trẻ nói dối vì sợ kỷ luật và trừng phạt. Nói đối từ đâu ra? Đầu tiên là từ một xã hội nói dối, cho nên trẻ con biết nói dối, thứ hai do cha mẹ nói dối, yếu tố nội tâm của trẻ đã biết bắt chước từ những chuyện nhỏ nhặt nhất lúc tuổi thơ, vì thế trẻ sinh ra nói dối. Các bậc cha mẹ cần thay đổi phương pháp nói bằng cách nói trớ đi để tư duy trẻ trở nên tốt hơn (Câu chuyện hai đứa con bán dù và dép cỏ). Nên khuyến khích và động viên trẻ bằng câu nói: “Ráng thêm chút nữa” (Câu chuyện trẻ bị chê có vấn đề về thần kinh). 

Bệnh sợ yêu: Trẻ thèm được người khác ôm hôn vỗ về, nhưng càng lớn trẻ càng ít được hôn hơn, nhất là các ông bố. Ngày nay, trẻ yêu đương sớm, vì cha mẹ không yêu thương chăm sóc, trẻ sẽ đi tìm một tình yêu khác. Đứa con là báu vật của cha mẹ, vì thế hãy dành tình yêu cho con, cụ thể là hôn con và có những cử chỉ thân mật từ lúc con nhỏ và cũng có thể cả khi con đã lập gia đình. Hôn con là cách dạy điều tiết hành vi của trẻ, để những khi trẻ nổi nóng, những cái hôn đó sẽ kéo trẻ trở lại gần cha mẹ hơn.

Ganh tị với anh chị em trong gia đình: Lỗi từ nhiều bà mẹ, ông bố mà ra, khi bắt đầu có đứa con thứ hai nằm trong bụng, cần phải dạy con đúng cách, đừng vô tình mà bảo rằng: “Có em rồi, không thương con nữa đâu!” Câu nói đó khiến từ trong đầu đứa bé có ý nghĩ muốn tiêu diệt đứa em trong bụng mẹ, vì có đứa em mình không được thương nữa. Hãy dạy cho trẻ nhận biết được người bạn thân trong cuộc đời cần phải nghe và phải học đó là anh chị em ruột cùng dòng máu với mình, kế đến cha mẹ cũng sẽ là người bạn thân khi trẻ lớn lên (Câu chuyện anh em ganh tị đánh nhau).

Bệnh đua đòi:Ngày còn nhỏ trẻ sao cũng được, cũng dễ thương, lớn lên một chút cha mẹ cho con cái chọn màu sắc, chọn đồ chơi, lớn nữa thì nhuộm tóc, thay đổi điện thoại di động sao cho hợp mốt, sành điệu. Gia đình khá giả mà cha mẹ có tâm lý bù đắp vật chất, thì trẻ con ngày càng trở nên đua đòi hơn, tới một lúc nào đó tâm lý đua đòi đè nặng lên trẻ thì trẻ sẽ xao lãng trong việc học tập vì trẻ tập trung cái này sẽ không tập trung cái khác, đua đòi cái này trẻ sẽ quên bẵng đi những chuyện khác cần phải làm.

Tự cho mình là căn bệnh và làm cho mình trở thành một người quấy rối lặng thầm:Trẻ sống tự ti, đôi lúc tự dưng đòi chết với những lý do lãng nhách: thằng bạn con không chơi với con, con muốn chết. Bên cạnh đó là trở thành người quấy rối lặng thầm như quấy rối bằng điện thoại di động hay cột tà áo dài của bạn nữ, viết bậy lên đó…

Nghiện game online: Những đứa trẻ không được tâm sự với bố mẹ thường muốn thể hiện trên thế giới ảo, những đứa bé càng bị ăn hiếp trong trường thì lên thế giới ảo nó càng chứng tỏ mình, vì được nhiều người tôn sùng, trở nên hãnh diện hơn, được nói nhiều hơn, chơi nhiều càng được nâng cấp, đứa trẻ càng ngày trở nên hào hứng hơn và nó trở nên nghiện game hơn. Ngày nay, đường truyền internet nhanh, máy vi tính rẻ, cha mẹ thường sai lầm là gắn máy vi tính, tivi trong phòng con, chỉ nên để phòng con là phòng ngủ, thậm chí học bài cũng học ở phòng chung. Biểu hiện của nghiện game là ăn cắp vặt để mua thẻ nạp, mua những báu vật trong game, ngỗ nghịch hỗn láo với bố mẹ. Để cai nghiện game cần cho trẻ được giải phóng năng lượng bằng cách đưa trẻ đi huấn luyện ở trung tâm để cai nghiện game online. Bên cạnh đó, cần phải có người bạn mà trẻ yêu quý hoặc trẻ thần tượng để tác động tâm lý cho trẻ.

Sau khi phân tích các căn bệnh xã hội mà trẻ có thể mắc phải, thầy đã phân tích thêmmột số điều cha mẹ thường mắc sai lầm làm cho trẻ bị ức chế:

Mệnh lệnh một chiều:Trẻ được được yêu thương là một lẽ, nhưng nuông chiều trẻ cũng làm trẻ hư, ngược lại áp đặt mệnh lệnh một chiều, bắt con phải làm thế này, phải làm thế kia sẽ làm cho bố mẹ và con trẻ trở nên cách xa nhau. Cần hướng trẻ đến những hoạt động phụ giúp cha mẹ công việc nhà để trẻ thấy rằng làm để học cách lớn lên, biết gánh vác trách nhiệm và tự tin hơn.

Dán nhãn cho con: Trong lúc tức giận vì kết quả học tập của con không đạt, vì những bất cẩn lỡ tay làm vỡ vật dụng, hai một lầm lỗi nào đó, cha mẹ có thể dán nhãn cho con sao ngu, dốt thế, hậu đậu thế… Điều này sẽ ảnh hưởng đến tâm lý trẻ, nên một lần dán nhãn thì cần chín lần gỡ nhãn ra. Cũng không nên so sánh với những đứa trẻ khác, trẻ sẽ làm ngược với ý cha mẹ vì tại sao bố mẹ không chú ý đến con mà chú ý đến người khác.

Không nên so sánh về khuôn mặt và ngoại hình với những đứa trẻ khác:Đừng bao giờ lấy ngoại hình của người khác áp đặt cho con mình, không được dùng chân tay để hạ nhục trẻ, nhất là ở chỗ đông người, bởi vì con là đặc biệt trên cuộc đời này, nên chăng là đánh thức nội lực của con, giúp cho con mình trở thành thiên tài thực sự bằng cách giáo dục, huấn luyện đúng cách.

Làm gì để giáo dục con, nâng đỡ con trong cuộc sống khi con có những hoạt động trỗi vượt hơn hay gặp phải những tình huống không thuận lợi, mắc lỗi sai lầm?  Thầy Nhân đã đưa ra những phương pháp rất quan trọng các bậc cha mẹ cần ghi nhớ để áp dụng trong việc giáo dục con cái:

Chuyện nhỏ, chuyện to: Chuyện to hãy làm cho nhỏ trở lại, chuyện nhỏ hãy xem như không có. Cần khéo léo tạo tâm lý cho con vượt khó, tập nhẫn nhịn vì tuổi vị thành niên thường đánh nhau vì những chuyện nhỏ xé ra to (Câu chuyện người mẹ hy sinh lặng thầm để lo cho con ăn học).

Khen chê: Khi khen trẻ hãy khen trước mặt, còn khi phê bình, hoặc là cha hoặc là mẹ phê bình thôi, bởi vì hai người phê bình cùng một lúc trẻ sẽ không biết nương tựa vào ai. Những người làm giáo dục cần phải để ý là khi phê bình hãy phê bình một mình trẻ, để trẻ không bị tổn thương (Câu chuyện người mẹ hy sinh một mắt cho con).

Dùng sức lực của nhiều người để tạo nên niềm tin và cộng hưởng: 100% sức lực của một mình bố mẹ không bằng 10% sức lực của 10 người, không bằng 1% sức lực của 100 người, hãy cộng hưởng với những phụ huynh của bạn bè con em mình, chơi với họ để phát hiện con em mình thế nào, để điều tiết hành vi trẻ trở nên tốt hơn. Đôi lúc cha mẹ nói có thể con không nghe nhưng cha mẹ của bạn bè nói trẻ sẽ nghe.

Trước khi kết thúc bài giảng của mình, Thầy cũng đưa ra một số lưu ý cha mẹ nên thực hiệnđể động viên, khuyến khích, huấn luyện con trẻ trở nên giỏi hơn như: Những ngày hè cho con về quê nội, quê ngoại, nếu có điều kiện hãy cho đi dã ngoại dài ngày có mục đích để đứa trẻ được trải nghiệm cuộc sống thay vì những cuộc vui chơi chỉ đơn thuần là hưởng thụ; Giao cho trẻ những việc nhỏ để tạo cho trẻ niềm tin; Tìm thần tượng cho con, nhất là người bố, vì bố là bờ vai cho con tựa; Viết thư cho con và viết nhật ký cho con: Viết nhật ký cho con không khi nào là quá muộn, khi con lớn đến mức độ nào đó, cho con xem lại những việc con đã từng làm như thế nào, những lời lẽ, những tình cảm trong nhật ký sẽ có sức mạnh biến đổi con; Khi con ngỗ nghịch hãy viết thư cho con nhằm điều tiết hành vi của trẻ; Dành thời gian cho trẻ, chia sẻ với trẻ.

Mỗi đứa trẻ là báu vật cuộc đời, là quà tặng quý giá có một không hai của Thiên Chúa dành cho các bậc cha mẹ. Vì thế, khi trẻ bắt đầu tiếng khóc chào đời, người làm cha làm mẹ nào cũng mong mỏi một tương lai tươi sáng cho con. Nhưng phải giáo dục con như thế nào trong từng giai đoạn trưởng thành của trẻ là chuyện không hề đơn giản trong thời đại ngày nay. Dạy con thời hiện đại quả là một nghệ thuật kết hợp các kỹ năng thực hành xã hội, những kinh nghiệm tôn giáo nhằm giúp trẻ có những bước đi đúng đắn trong cuộc đời. Mong sao kinh nghiệm từ bài giảng “Dạy Con Thời Hiện Đại” của thầy Nguyễn Thành Nhân được nhiều bậc cha mẹ đón nhận và áp dụng để cả xã hội cộng hưởng với nhau thì nó sẽ trở nên tốt đẹp hơn.

Tạ Ân Phúc

Nguồn: http://www.chuongtrinhchuyende.com/ctcd/jsp/client/topic_detail.jsp?createDt=20111112193546

*******

Kính mời Quý vị:

-         Tham khảo hai bài viết có liên quan: Ban Mục vụ Gia đình: Sinh hoạt chuyên đề “Dạy con thời hiện đại” của tác giả Hoa Tâm & bài “RÁNG THÊM CHÚT NỮA!” của tác giả Nhật Lam

-         Nghe toàn bộ nội dung bài nói chuyện tại đây, hoặc mục Audio của Chương Trình Chuyên Đề.

-         Xem hình ảnh buổi nói chuyện tại đây.

-         Tham khảo Website của Trung Tâm Tài Năng Trẻ Châu Á Thái Bình Dương:http://www.aty.vn

Cơn khủng hoảng đầu đời hôn nhân

NGUYÊN NHÂN KHỦNG HOẢNG: CHƯA ĐỦ TRƯỞNG THÀNH.

Cơn khủng hoảng đầu đời hôn nhân. Đó là vấn đề mà chúng tôi xin được trình bày.

1. Những cơn khủng hoảng trong đời sống hôn nhân thường xảy đến trong hai thời kỳ:

- Thời kỳ thứ nhất là những năm đầu của đời sống vợ chồng.

- Thời kỳ thứ hai là những năm tháng khi hai vợ chồng bước vào tuổi trung niên. Trong thời kỳ này, người đàn ông xem ra đã nếm đủ mùi vị của cuộc sống gia đình; do đó, dễ sống hướng nội hơn. Về phía người đàn bà, sau khi đã trải qua mọi khía cạnh của đời sống hôn nhân, nếu không cảm thấy được thỏa mãn, họ dễ bị cám dỗ quay về với những ước mơ của thời niên thiếu. Ở lứa tuổi này người đàn bà dễ rơi vào những cuộc phiêu lưu mà họ không lường trước được.

Một người chồng khép kín, một người vợ mộng mơ chính là nguyên nhân đưa đến cơn khủng hoảng trong thời kỳ thứ hai của đời sống hôn nhân.

2. Trái lại, nguyên do đưa đến khủng hoảng đầu đời hôn nhân phần lớn là vì một hoặc cả hai người phối ngẫu thiếu chuẩn bị trước khi bước vào đời sống hôn nhân.

Nhiều người không hiểu rõ hoặc không được giáo dục đầy đủ về những nghĩa vụ và trách nhiệm của đời sống vợ chồng cũng như những khía cạnh tâm sinh lý và luân lý của đời sống chung. Nhiều người bước vào đời sống vợ chồng mà chưa đủ trưởng thành, do đó, cũng chưa đủ ý thức về những trách vụ mới của đời sống hôn nhân.

Hôn nhân phải là một giao ước được ký kết giữa hai người có tự do. Để có tự do thực sự, con người cần phải hiểu rõ mục đích việc làm của mình và chịu trách nhiệm về hậu quả của việc làm ấy. Có hiểu biết như thế, con người mới thực sự là người trưởng thành.

Thật ra, trưởng thành không phải là một tình trạng mà con người thủ đắc một lần cho tất cả, cũng không hẳn khi ra khỏi tuổi vị thành niên hoặc bước vào tuổi 30, con người đương nhiên đã là người trưởng thành. Lại không hẳn càng thêm tuổi, càng trưởng thành. Ai cũng có kinh nghiệm, thỉnh thoảng trong cuộc sống, mình đã cư xử như một người thiếu trưởng thành.

3. Đã hẳn cần phải là người trưởng thành, người ta mới có thể làm một quyết định hệ trọng như việc bước vào đời sống hôn nhân. Nhưng cũng chính đời sống hôn nhân làm cho con người nên trưởng thành hoặc trưởng thành hơn. Kinh Thánh xem ra đã xác định điều đó khi nói, “Con người ở một mình không tốt. Người đàn ông sẽ bỏ cha mẹ để luyến ái vợ và nên một với vợ”.

Để có thể nên một với người phối ngẫu, người ta cần phải ra khỏi chính mình. Hay nói như Chúa Giêsu: quên mình, mất mạng sống mình, thí mạng sống mình vì người khác. Đó là biểu hiện của một nhân cách trưởng thành. Do đó, hôn nhân đòi hỏi hai người phối ngẫu phải không ngừng đi vào tiến trình của sự trưởng thành. Chính trong đời sống vợ chồng mà con người học hỏi và tập luyện để nên trưởng thành hơn.

4. Hiểu được sự trợ giúp của đời sống vợ chồng trong sự thành toàn nhân cách như thế, chúng ta sẽ thấy rằng, cơn khủng hoảng của đầu đời hôn nhân xem ra là một điều cần thiết. Bước từ một giai đoạn này sang một giai đoạn khác trong cuộc sống, con người phải trải qua những cơn khủng hoảng. Đó là định luật của cuộc sống.

Người ta thường gọi đó là cơn khủng hoảng của sự trưởng thành. Ngay cả trong đời sống thiêng liêng, khủng hoảng cũng là một giai đoạn cần thiết giúp con người trưởng thành hơn trong đức tin. Có trải qua thử thách và đau khổ, con người mới cảm nhận được tình yêu của Thiên Chúa, và nhờ đó đức tin được tinh luyện hơn.

Chính trong cái nhìn đó mà đôi vợ chồng trẻ nên lượng giá cơn khủng hoảng đang hoặc sẽ diễn ra trong những năm tháng đầu của cuộc sống vợ chồng. Đây là cơn khủng hoảng của sự trưởng thành, cho nên, hãy xem đó như là một điều cần thiết.

Thực ra, cần có những va chạm để hiểu nhau hơn và nhất là để hiểu được chính bản thân mình. Đôi vợ chồng trẻ sẽ thấy rằng, họ sẽ có những phản ứng, những cách cư xử mà họ chưa từng có trước kia; họ sẽ khám phá thêm một bộ mặt mới, những khía cạnh mới trong con người của họ. Và chính nhờ sự khám phá đó mà đôi vợ chồng mới tìm cách điều chỉnh lại mối quan hệ đối với nhau. Điều chỉnh lại mối quan hệ ấy chính là một cố gắng để đạt được sự trưởng thành trong nhân cách.

5. Cơn khủng hoảng trong những năm tháng đầu của đời sống vợ chồng thường bùng nổ bằng một cuộc cãi vã to tiếng. Đôi vợ chồng trẻ chợt nhận ra những phản ứng không ngờ của người phối ngẫu cũng như của chính mình. Đó là một khám phá cần thiết. Tuy nhiên, nếu họ không biết lợi dụng khám phá ấy để điều chỉnh mối quan hệ giữa hai người thì bùng nổ sẽ tiếp diễn. Lúc đó, sự cãi vã sẽ trở thành như cơm bữa và làm cho đời sống chung trở nên khó thở.

Cơn khủng hoảng của sự trưởng thành là điều cần thiết nếu người ta vượt qua nó. Đôi vợ chồng trẻ đã nhận ra được phản ứng nóng giận của mỗi người. Họ đã hiểu, lớn tiếng trong cuộc tranh luận là không muốn lắng nghe người khác. Khăng khăng bảo vệ lập trường của mình là không muốn nhìn những khía cạnh khác nhau của một vấn đề. Muốn áp đảo người khác bằng bạo động trong lời nói hay hành vi là tỏ rõ chính sự bất lực yếu đuối của mình. Một thái độ như thế cho thấy sự thiếu trưởng thành. Một người chồng cãi vã lớn tiếng với vợ và khước từ mọi giải thích của vợ để giữ lại mọi đắng cay trong tâm hồn là một người chồng chưa trưởng thành. Một người vợ cãi vã với chồng và khước từ mọi giải thích của chồng cũng là một người chưa trưởng thành.

Cuộc sống vợ chồng tựa một bản nhạc. Hát cho đúng từng nốt nhạc trong một bài hát không phải là chuyện dễ. Có người không có tai để nghe cho chính xác, có người không có giọng hát chuẩn. Có những người vợ đánh giá sai về quyền lợi của mình nhưng cũng không thiếu những người chồng không biết đáp ứng những đòi hỏi chính đáng của vợ. Nhiều người vợ có khuynh hướng phiền muộn, lo lắng hoặc gây hấn, khiến người chồng chỉ biết đáp trả bằng những lời lẽ cộc cằn thô thiển, thậm chí bằng những cử chỉ bạo lực. Cả hai, chồng cũng như vợ đều tỏ ra là những người chưa trưởng thành và chưa đóng trọn vai trò phối ngẫu của mình.

6. Hôn nhân là trường đào luyện con người: Chính trong bậc hôn nhân mà con người đạt được sự trưởng thành của mình cũng như giúp cho người phối ngẫu nên người trưởng thành.

Để trưởng thành, con người cần có ý chí. Ý chí không là một ước muốn mơ hồ mà chính là luôn cố gắng chống lại sự ngoan cố, những định kiến, sự gây hấn. Có ý chí cũng có nghĩa là tập sống lạc quan, cởi mở, nhìn rộng, quảng đại, tha thứ.

Nhưng, trên tất cả mọi cố gắng của ý chí, cầu nguyện là phương thế quan trọng và cần thiết nhất trong đời sống của đôi vợ chồng trẻ. Họ phải luôn tâm niệm rằng, một gia đình cầu nguyện là một gia đình đứng vững, và sự trưởng thành nhân cách thực sự chỉ được xây dựng trên sự trưởng thành trong niềm tin mà thôi.

D. WAHRHEIT (Lm. Minh Anh, GP. Huế tổng hợp biên tập)
Nguồn: http://www.giaoducconggiao.net/index.php?m=home&v=detail&ia=322

Giáo dục và Gia đình

Giáo dục con người không giống giống như trồng khoai nuôi cá, không giống như làm lúa nuôi heo, cũng không giống như trồng rau nuôi gà. Giáo dục con người cần phải có thời gian, kiến thức, kinh nghiệm, tâm lý, phương pháp, nhẫn nại, tình yêu và lòng đạo đức. Vì con người là một huyền nhiệm và thật khó hiểu. Bởi con người chịu ảnh hưởng bởi tuổi tác, hoàn cảnh, môi trường, thời tiết, giàu nghèo, giáo dục, kiến thức, tôn giáo, xã hội. 

Nói về giáo dục, Chúa Giêsu là mẫu gương đào tạo tuyệt vời nhất. 5 trong vô số cách thức Ngài thực hiện mà mỗi gia đình nếu biết quan tâm và khéo léo áp dụng để giáo dục con cái thì sẽ thu được rất nhiều kết quả.

Giáo dục khởi đi từ những sự thật

Chúa Giêsu. Ngài nói: “Không ai thắp đèn rồi đem đặt gầm giường, nhưng đặt trên đế” (Mc 4,21-25; Lc 8,16-18). Không ai đốt đèn rồi lấy thùng úp lên… Người nghe sẽ chấp nhận ngay, vì đó là sự thật. Vâng, rồi từ đây Ngài dẫn người nghe đi xa hơn: đặt trên cao để ai đi thì nhìn thấy ánh sáng. Rồi tiếp, vì chẳng có gì bí ẩn mà lại không trở nên hiển hiện, chẳng có gì che giấu mà người ta lại không biết và không bị đưa ra ánh sáng. Vậy hãy để ý tới cách thức anh em nghe. Vì ai đã có, thì được cho thêm; còn ai không có, thì ngay cái họ tưởng là có, cũng sẽ bị lấy mất. Ngài dẫn từ ánh sáng thường đến ánh sáng chân lý mà chính mỗi người phải thắp lên. Vì thế hãy cẩn thận và chăm chú lắng nghe.

Gia đình. Ví dụ nói về tuổi dậy thì. Ta có thể bắt đầu là: cây trồng, vật nuôi mỗi ngày mỗi tháng sẽ phát triển lớn lên, cành lá sum xuê, thân xác lớn dần. Con người cũng vậy, từ 11 tuổi trở đi, ta sẽ thấy người ta cao to, nặng, rồi tóc, râu mọc nhiều, bắp chân bắp tay nổi to, giọng nói thì ồm ồm, toàn thân phát triển… Như thế người ta gọi là dậy thì. Mẹ thấy con đang lớn nhanh. Đó là chuyện bình thường. Con không có gì phải lo sợ mà hãy vui mừng vì đây là dấu hiệu của người khoẻ mạnh. Con đã đến tuổi dậy thì rồi. 

Người con được cha mẹ nói như tâm sự vậy quả thật rất an tâm và sẽ quên hết những lo âu sợ hãi bởi sự thay đổi nhanh của thân xác.

Giáo dục khởi đi từ những dư luận

Chúa Giêsu. Ngài hỏi các môn đệ: “Người ta nói Thầy là ai?” Dạ, “kẻ thì nói là ông Gioan Tẩy Giả, kẻ thì bảo là ông Êlia, có người lại cho là ông Giêrêmia hay một trong các vị ngôn sứ”. Ngài lại hỏi: “Thế anh em bảo Thầy là ai?” Phêrô thưa: “Thầy là Đấng Kitô, Con Thiên Chúa hằng sống” (Mt 16,13-16; Lc 9,18-22). 

Nếu hỏi trực tiếp “Anh em bảo Thầy là ai?” chắc chắn các Tông đồ sẽ bỡ ngỡ, ngạc nhiên, hoặc vì tế nhị mà im lặng, hay không dám nói hết sự thật. Với cách của Chúa Giêsu, các Tông đồ nhập cuộc từ xa, rồi lúc đang hào hứng, sôi nổi, Ngài mới hỏi đến các ông. Dĩ nhiên, các ông trả lời một cách tự nhiên, chân thành và trung thực. 

Gia đình. Ta cũng dễ dàng áp dụng cách này để không những thăm dò về cha mẹ họ hàng, mà còn trực tiếp đến con cái. 

Ví dụ: đi họp phụ huynh học sinh, mẹ nghe thầy cô giáo nói về tình hình của lớp, của từng thành viên, về các bạn cùng lớp trong làng xã của mình thế này thế này… Thế con thì sao?
Người con có thể sẽ chối, sẽ nói khác đi nếu cha mẹ hỏi trực tiếp. Nhưng với cách thức này, người con hiểu rằng bố mẹ biết rồi, không cần phải giấu giếm, phải nói quanh nữa. Và cha mẹ biết rõ sự thật hơn về con mình.

Giáo dục khởi đi từ những câu truyện

Chúa Giêsu. Ngài thường lấy những hình ảnh đời thường liên quan đến nghề nghiệp và cuộc sống con người; hoặc kể chuyện rồi giải thích giúp cho người nghe dễ hiểu, dễ đón nhận. 

Ví dụ: dụ ngôn người gieo giống, người cha nhân từ, con chiên lạc, các thợ làm vườn nho, những nén bạc, lễ phục ngày cưới… 

Gia đình. Câu truyện sẽ giúp con cái cảm thấy nhẹ nhõm. Coi mình như một khán giả ngồi trước sân khấu. Tâm hồn nhẹ nhàng, nhập cuộc dễ dàng. Áp lực dạy bảo từ trên sẽ giảm nhỏ đến mức tối thiểu. Và khi giải thích, người nghe tưởng đơn thuần là giải thích truyện. Nhưng thực tế lại là bài học mà ta nhắm tới khi dùng truyện để dạy dỗ. Truyện liên quan đến các lãnh vực nhân bản học làm người, đạo đức, khoa học, tâm lý thì rất nhiều. Ta có thể dễ dàng tìm thấy ở tạp chí, sách vở, báo đài...

Giáo dục khởi đi từ những tiền nhân

Chúa Giêsu. Người xưa bảo rằng, luật xưa dạy rằng “chớ giết người, chớ ngoại tình, chớ ly dị, đừng bội thề, mắt đền mắt, răng đền răng, hãy yêu đồng loại và ghét kẻ thù”. Còn Thầy, Thầy bảo rằng: đừng giận, đừng mắng chửi, đừng bất bình với anh em mình. Còn Thầy, Thầy bảo rằng: chớ nhìn người khác phái mà thèm muốn, chớ ngoại tình dù là trong tâm hồn.

Còn Thầy, Thầy bảo rằng: trời là ngai Chúa, đất là bệ dưới chân Người, Giêrusalem là thành của Đức Vua cao cả. Vì thế, đừng có thề. Mà có thì nói có không thì nói không. Thêm điều đặt chuyện là do ma quỷ. Còn Thầy, Thầy bảo rằng: đừng chống cự mà hãy chia sẻ. Hãy yêu kẻ thù và cầu nguyện cho những người ngược đãi mình. Có như vậy ta mới trở thành con cái của Cha anh em Đấng ngự trên trời (Mt 5,21-48).

Chúa Giêsu đủ khả năng và khôn ngoan để hướng dẫn, thế nhưng Ngài vẫn nhắc lại uy tín và công phúc của tiền nhân. Ngài làm thế vừa tạo cảm giác thân quen cho người nghe, vừa để con cháu tránh đi thái độ phủ nhận, coi thường, đả phá. Và tiếp đó, Ngài nâng cấp để cho thấy, tuy các vị này có nhiều điểm hay, nhưng mà cần phải bổ sung, hoàn chỉnh như thế này thế này. Còn Thầy, Thầy bảo rằng… Người nghe đã được chuẩn bị tâm lý trước khi lĩnh hội một điều tốt và cao hơn.

Gia đình. Với kinh nghiệm và kiến thức nuôi dạy con, cha mẹ có thể nói trực tiếp. Nhưng con cái, tâm lý đôi khi không muốn nghe dạy bảo. Đơn giản vì chúng nghĩ mình là người lớn, đủ khôn ngoan, là trưởng thành rồi, là trung tâm của vũ trụ.

Nếu cha mẹ biết dùng những danh nhân nổi tiếng mà người đời cũng như con cái biết đến và thán phục mà khởi sự cho nội dung hướng dẫn của mình thì chắc chắn có nhiều thuận lợi hơn. Bởi con cái biết là ta cũng có kiến thức, có hiểu biết và kinh nghiệm.

Muốn đạt hiệu quả, đầu tiên ta phải gây được sự chú ý của con cái. Tiếp đến là tạo sự tò mò, thắc mắc, tìm hiểu và cảm thấy thích nghe, hay ít là cần nghe. Sau cùng ta nói điều cần nói.

Giáo dục khởi đi từ những mệnh lệnh

Chúa Giêsu. “Hôm nay con đi làm vườn nho cho ta” (Mt 21,28-32). Ngài không cần phải nại đến các tiền nhân, những câu truyện, hay dựa vào một sự thật, hoặc từ dư luận, mà là một áp lực. Vì giáo dục cần thiết phải có sự đòi hỏi và áp lực.

Cách thức này không phải để biểu dương quyền lực, nhưng vâng lời là việc cần có trong tiến trình trưởng thành nhân cách. 

Gia đình. Cách thức này xem ra được các bậc phụ huynh thích dùng. Nhưng nếu lạm dụng nhiều quá thì bầu khí gia đình sẽ căng thẳng, sợ hãi. Khiến cho con cái nghĩ rằng cha mẹ chỉ dùng quyền để áp chế, bắt chúng phải thế này thế nọ.

Như con dao, nếu dùng đúng sẽ phục vụ con người, nếu dùng sai sẽ gây nguy hiểm cho bản thân và cộng đồng. Giáo dục kiểu mệnh lệnh cũng vậy. Phải biết cần thận, nghĩa là dùng lúc nào, tuổi nào, việc nào.

Những chuyện thông thường như quét nhà, rửa ly, giặt quần áo… thì không có vấn đề. Nhưng nếu là tình yêu, tình cảm, tiền bạc, tình nghĩa… mà áp dụng cách này thì thật nguy hiểm.

Cha mẹ nào chẳng thương con. Nhưng là thương cách nào. Nếu không thương đúng cách, chúng sẽ hiểu lầm, nghi ngờ, mất lòng tin, hoặc vô hình chung làm cho chúng hư hỏng. Giáo dục con cái là một chặng đường đầy chông gai, đòi hỏi cha mẹ luôn phải để tâm suy nghĩ, cố gắng phấn đấu học hỏi để có được cách thức tốt nhất. Vì:

Con cái là hồng ân Chúa ban, nên cha mẹ cần tạ ơn Chúa, bởi Ngài đã cho làm mẹ làm cha, và được thay Chúa giáo dục để chúng trở thành con người và thành người con Chúa.

Con cái là kết tinh của tình yêu cha mẹ, nên hãy yêu thương giáo dục chúng với tất cả tình thương yêu và hy sinh.

Con cái cần được chăm sóc kỹ lưỡng, cha mẹ cần quan tâm nhiều hơn, để biết được tình tình, tâm tư nguyện vọng, sở thích… để có thể đưa ra cách thức giáo dục kịp thời, hợp tâm lý.

Con cái còn nhiều sai phạm và lỡ lầm, cha mẹ cần có lòng kiên nhẫn và thứ tha để ngay từ nhỏ, con cái đã hiểu và cảm nhận được thế nào là bao dung nhẫn nại.

Con cái là tương lai của Giáo hội và xã hội, cha mẹ hãy vì sự tồn vong lớn lao này mà đầu tư nhiều hơn. Đầu tư về tiền bạc, thời gian, tình thương, tha thứ, kiến thức, kinh nghiệm, kiên trì, quảng đại, hy sinh, nhẫn nhục… 

Con cái là người, mà con người thì huyền nhiệm và khó hiểu, nên không những cha mẹ cần có phương pháp và tâm lý, mà cần thiết hơn cả là lòng đạo đức.

Nếu muốn con cái vâng lời, thì ta hãy vâng lời Thiên Chúa trước.

Nếu muốn con cái kính sợ và mến yêu, ta hãy làm như thế với Thiên Chúa.

Hãy bắt chước Thánh Mônica, chính nhờ lòng đạo đức và mến Chúa, Người đã chỉ cho cách thức khôn ngoan giáo dục con cái. Và hoa trái lớn lao là Thánh Augustinô.

Hãy cầu nguyện thật nhiều để mình thêm đạo đức, nhất là xin ơn kính sợ Chúa. Ơn khôn ngoan dẫn đầu các nhân đức, nhưng ơn kính sợ Chúa mới làm cho các nhân đức ấy phát triển, trổ hoa, kết trái. 

Thanh Thanh
Nguồn: http://ubmvgiadinh.org/?open=contents&display=2&id=3169